İnfertilite ve Tüp Bebek25 Eylül 20265 dk okuma

Tüp Bebek İğneleri Kilo Aldırır mı?

Kısaca: Tüp bebek tedavisi sırasında tartıda görülen artış çoğunlukla yağ değil; büyüyen yumurtalıklar, yüksek östrojene bağlı sıvı tutulumu ve progesteronun yol açtığı şişkinlikten kaynaklanır ve tedavi bittikten sonra genellikle geriler. Ancak kısa sürede hızlı kilo artışı, karında belirgin şişlik ve idrar azalması yumurtalık hiperstimülasyon sendromunun (OHSS) belirtisi olabilir ve değerlendirme gerektirir.

Kısa cevap

Tüp bebek tedavisinde kullanılan hormon iğneleri kısa süreli kullanılır ve kalıcı yağ artışına yol açması beklenmez. Tedavi sırasında birçok kadın bir-iki kilo artış, pantolonun belde sıkması ve karında dolgunluk fark eder. Bu değişikliklerin büyük kısmı sıvı ve şişkinlikle ilgilidir; gebelik oluşmadığında adetle birlikte, çoğunlukla birkaç gün ile birkaç hafta içinde geriler.

Şişkinlik ve tartıdaki artış neden olur?

  • Büyüyen yumurtalıklar: Normal bir döngüde tek bir follikül gelişirken tüp bebek tedavisinde çok sayıda follikül birlikte büyür. Yumurtalıklar geçici olarak normal boyutlarının birkaç katına ulaşabilir; bu da karında dolgunluk ve baskı hissi yaratır.
  • Yüksek östrojen ve sıvı tutulumu: Gelişen folliküller bol miktarda östrojen üretir. Yüksek östrojen vücutta su ve tuz tutulmasını artırır; göğüslerde gerginlik, parmaklarda ve ayak bileklerinde hafif şişlik görülebilir.
  • Progesteron: Yumurta toplamadan sonra başlanan progesteron desteği bağırsak hareketlerini yavaşlatır; gaz, kabızlık ve şişkinlik hissi artar.
  • İştah ve hareket değişiklikleri: Hormonal değişiklikler iştahı etkileyebilir; stres, yorgunluk ve bu dönemde sporun azaltılması da tartıya yansıyabilir.

Gerçek kilo alımı ile sıvı tutulumu nasıl ayırt edilir?

Yağ dokusundaki artış, günlük olarak alınan enerjinin harcanandan fazla olmasıyla haftalar-aylar içinde yavaş gelişir. Tüp bebek sırasında görülen değişiklik ise günler içinde ortaya çıkar, karın bölgesinde yoğunlaşır ve genellikle tedavi sona erince azalır. Sabahtan akşama değişen şişlik, parmaklarda yüzüklerin sıkması ve belde gerginlik, yağdan çok sıvı ve bağırsak gazını düşündürür.

Gebelik oluşursa progesteron desteği bir süre devam eder ve gebeliğin kendi doğal kilo artışı başlar; bu durumda kilo takibi gebelik öncesi vücut kitle indeksine göre planlanır.

Dikkat: OHSS belirtileri

Yumurtalık hiperstimülasyon sendromu (OHSS), yumurtalıkların ilaçlara aşırı yanıt vermesi sonucu damarlardan karın boşluğuna sıvı geçmesiyle ortaya çıkar. Hafif formu sık görülür ve evde izlenebilir; ağır formu nadirdir ancak ciddi olabilir. Belirtiler çoğunlukla yumurta toplamayı izleyen hafta içinde, gebelik oluştuğunda ise biraz daha geç belirginleşebilir. Polikistik over sendromu olanlar, AMH düzeyi yüksek olanlar, genç kadınlar ve çok sayıda follikül gelişenler daha fazla risk altındadır.

Aşağıdakilerden biri varsa kliniğinizi vakit kaybetmeden aramalısınız:

  • Kısa sürede hızlı kilo artışı (örneğin iki gün içinde yaklaşık 1,5 kg veya daha fazla)
  • Karın çevresinde belirgin ve hızlı artış, karında gerginlik veya şiddetli ağrı
  • İdrar miktarında belirgin azalma veya koyu renkli idrar
  • Bulantı ve kusma, sıvıları tutamama
  • Nefes darlığı, yatınca artan nefes almada zorluk
  • Bacakta tek taraflı şişlik, ağrı veya kızarıklık; baş dönmesi veya bayılma hissi

Günümüzde uygun uyarım protokolleri, doz ayarlaması ve gerektiğinde embriyoların dondurularak transferin sonraki bir döngüye bırakılması ile ağır OHSS riski önemli ölçüde azaltılabilmektedir.

Tedavi sırasında şişkinliği azaltmak için pratik öneriler

  • Yeterli sıvı alın: Susamayı beklemeden gün içine yayarak su için; sıvı kısıtlaması şişkinliği azaltmaz. Hekiminiz farklı bir miktar önerdiyse ona uyun.
  • Tuzu azaltın: Hazır gıdalar, turşu, cips, işlenmiş et ürünleri ve salamura peynirler sıvı tutulumunu artırır.
  • Proteini ihmal etmeyin: Yumurta, süt ürünleri, et, tavuk, balık ve kurubaklagiller öğünlerde yer almalıdır.
  • Lif ve az-sık beslenme: Sebze, meyve ve tam tahıllar kabızlığa iyi gelir; az ve sık yemek dolgunluk hissini hafifletir.
  • Gaz yapan besinleri sınırlayın: Gazlı içecekler, sakız ve bireysel olarak şişkinlik yaptığını fark ettiğiniz besinler azaltılabilir.
  • Hafif hareket: Tempolu olmayan yürüyüş bağırsak hareketlerine yardımcı olur; koşu, zıplama ve ağır egzersizden bu dönemde kaçının.
  • Rahat giysiler: Beli sıkmayan kıyafetler rahatsızlığı azaltır.
  • Takip: OHSS riski olduğu söylendiyse her sabah aynı saatte tartılıp karın çevrenizi ölçmeniz ve idrar miktarınızı gözlemlemeniz istenebilir.

Tedavi sırasında diyet yapılmalı mı?

Tüp bebek döngüsü sırasında aç kalmak veya sıkı diyet yapmak önerilmez; dengeli ve düzenli beslenmek yeterlidir. Buna karşılık vücut kitle indeksi yüksek olan kadınlarda tedaviden önce kilo vermek hem tedaviye yanıtı hem de gebelik sürecini olumlu etkileyebilir. Bu nedenle kilo hedefleri tedavi başlamadan önce hekiminizle konuşulmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Tüp bebek iğneleri kalıcı kilo aldırır mı?
Hayır, kısa süreli kullanılan bu ilaçların kalıcı yağ artışına yol açması beklenmez. Tedavi sırasındaki artış çoğunlukla sıvı tutulumu ve şişkinliktir ve tedavi bitince geriler.
Şişkinlik ne zaman geçer?
Gebelik oluşmadıysa şişkinlik genellikle adetle birlikte, birkaç gün ile birkaç hafta içinde azalır. Gebelik oluştuysa progesteron etkisi bir süre devam edebilir.
Tedavi sırasında kaç kilo artış normaldir?
Birçok kadında bir-iki kiloluk geçici artış görülür. İki gün içinde yaklaşık 1,5 kg veya daha fazla artış, özellikle karında şişlik ve idrar azalmasıyla birlikteyse OHSS açısından kliniğinizi aramanız gerekir.
Şişkinliği azaltmak için su içmeyi kısmalı mıyım?
Hayır. Sıvı kısıtlaması şişkinliği azaltmaz; gün içine yayarak yeterli sıvı almak, tuzu azaltmak ve lifli beslenmek daha yararlıdır.
Tedavi sırasında diyet yapabilir miyim?
Tedavi döngüsü sırasında sıkı diyet önerilmez; dengeli ve düzenli beslenmek yeterlidir. Kilo verilmesi gerekiyorsa bu, tedaviden önce hekimle planlanmalıdır.
Kimler OHSS açısından daha risklidir?
Polikistik over sendromu olan, AMH düzeyi yüksek, genç ve tedavi sırasında çok sayıda follikül gelişen kadınlarda risk daha yüksektir. Bu durumda tedavi protokolü buna göre planlanır.

Kaynaklar

  1. HFEA. Risks of fertility treatment.
  2. ASRM ReproductiveFacts. Ovarian hyperstimulation syndrome (OHSS) patient fact sheet.
  3. ESHRE Guideline: Ovarian Stimulation for IVF/ICSI.

Bu sitedeki bilgiler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekime başvurunuz.

İlgili sayfalar

Muayene ve bilgi için

Randevu talebinizi iletebilir veya WhatsApp üzerinden yazabilirsiniz.

WhatsApp ile yazın

Konunuzu seçin; mesajınız hazır olarak WhatsApp'ta açılsın.

Lütfen tahlil sonucu, teşhis gibi sağlık bilgilerinizi WhatsApp üzerinden paylaşmayın; bunlar muayenede konuşulur.