Rahim Polipleri (Endometrial ve Servikal Polip): Belirtileri ve Tedavisi

Rahim polipi nedir?

Rahim polipi, rahim boşluğunu veya rahim ağzı kanalını döşeyen dokunun aşırı büyümesiyle oluşan ve yüzeyden içeriye doğru çıkıntı yapan bir oluşumdur. Boyutu birkaç milimetreden birkaç santimetreye kadar değişebilir. Tek ya da birden fazla olabilir; ince bir sapla tutunabilir (saplı polip) veya geniş bir tabana oturabilir (sesil polip). Poliplerin büyük çoğunluğu iyi huyludur.

Endometrial polip

Rahmin iç tabakası olan endometriumdan gelişir ve östrojen hormonuna duyarlıdır. Bu nedenle östrojen etkisinin uzun süre ve progesteronla dengelenmeden devam ettiği durumlarda daha sık görülür. Kadınlarda görülme sıklığı çalışmalara göre yaklaşık yüzde 8 ile yüzde 35 arasında bildirilmiştir; önemli bir kısmı başka bir nedenle yapılan ultrason sırasında rastlantısal olarak saptanır.

Servikal (endoservikal) polip

Rahim ağzı kanalının iç yüzeyinden gelişir. Çoğu zaman rahim ağzından dışarı doğru uzanan, kırmızımsı ve yumuşak bir çıkıntı olarak jinekolojik muayenede görülür. Özellikle 40-50 yaşlarında ve doğum yapmış kadınlarda sıktır. Genellikle iyi huyludur, ancak ilişki sonrası kanama gibi yakınmalara yol açabilir. Servikal polibi olan kadınların bir kısmında rahim içinde de endometrial polip bulunabildiğinden, özellikle kanama yakınması varsa rahim içinin de değerlendirilmesi önerilir.

Kimlerde daha sık görülür?

• Yaş: Belirgin bir risk etkenidir. Polip sıklığı yaşla birlikte artar ve 40 yaşından sonra, özellikle menopoza yaklaşan dönemde daha sık saptanır.
• Fazla kilo ve obezite: Yağ dokusunda üretilen östrojen rahim iç tabakasını uyarır.
• Tamoksifen kullanımı: Meme kanseri tedavisinde kullanılan bu ilaç rahim iç tabakası üzerinde östrojene benzer etki gösterir ve polip riskini belirgin olarak artırır.
• Yüksek tansiyon: Bazı çalışmalarda polip gelişimiyle ilişkili bulunmuştur.
• Hormon kullanımı: Menopozda kullanılan bazı hormon tedavileriyle ilişkili olabilir. Rahmi olan kadınlarda östrojene progesteron eklenmesi rahim iç tabakasını korur.
• İnfertilite: Gebe kalmada güçlük yaşayan kadınlarda polip daha sık saptanır.

Rahim poliplerinin belirtileri nelerdir?

Poliplerin önemli bir kısmı hiçbir belirti vermez ve rutin kontrol sırasında fark edilir. Belirti verdiğinde başlıca yakınma anormal rahim kanamasıdır:

• İki adet arasında lekelenme veya kanama
• Yoğun ya da uzun süren adet kanaması
• Düzensiz adet kanamaları
• Cinsel ilişki sonrasında kanama (özellikle servikal poliplerde)
• Menopoz sonrasında kanama veya lekelenme
• Gebe kalmada güçlük

Menopozdan sonra ortaya çıkan her kanama, miktarı az olsa bile değerlendirilmelidir. Bu kanamanın nedeni çoğu zaman polip veya rahim iç tabakasının incelmesi (atrofi) gibi iyi huylu durumlardır; ancak rahim iç tabakasında kanser öncüsü değişikliklerin ve kanserin dışlanması gerekir.

Rahim polipi nasıl teşhis edilir?

Transvajinal ultrasonografi

İlk basamak incelemedir. Menopoz öncesindeki kadınlarda ultrasonun, rahim iç tabakasının ince olduğu adet bitimini izleyen ilk günlerde yapılması polipin daha net görülmesini sağlar. Renkli Doppler ile polipi besleyen damarın görülmesi tanıyı destekler.

Salin infüzyon sonografisi (sonohisterografi)

Rahim ağzından ilerletilen ince bir kateterle rahim boşluğuna az miktarda steril serum fizyolojik verilerek yapılan ultrason incelemesidir. Sıvı rahim duvarlarını birbirinden ayırdığı için polipin sınırları, sayısı ve yerleşimi daha iyi görülür. Polipi saptamada standart ultrasona göre daha duyarlıdır.

Histeroskopi

Rahim boşluğunun ince bir kamerayla doğrudan görüntülendiği yöntemdir ve polip tanısında referans yöntem olarak kabul edilir. Tanısal histeroskopi çoğu zaman genel anestezi gerektirmeden ofis koşullarında yapılabilir; polip görüldüğünde uygun durumlarda aynı seansta çıkarılabilir. Polipi görmeden, körlemesine yapılan küretajla çıkarmaya çalışmak polipin bir kısmının geride kalmasına yol açabildiği için önerilmemektedir.

Servikal polipler genellikle jinekolojik muayenede spekulum ile doğrudan görülür. Çıkarılan her polip patolojik incelemeye gönderilir.

Rahim polipleri kansere dönüşür mü?

Rahim poliplerinin büyük çoğunluğu iyi huyludur. Polip içinde kanser öncüsü değişiklik (atipik hiperplazi) ya da kanser saptanma olasılığı düşüktür ve menopoz öncesindeki kadınlarda yaklaşık yüzde 1 düzeyinde bildirilmektedir. Bu olasılık yaşla birlikte artar; menopoz sonrasındaki ve özellikle kanaması olan kadınlarda daha yüksektir. Tamoksifen kullanımı ve obezite de riski artıran etkenler arasında sayılır.

Bu nedenle menopoz sonrasında kanamaya yol açan poliplerin çıkarılması ve patolojik olarak incelenmesi önerilir. Servikal poliplerde kötü huylu değişiklik oldukça nadirdir.

Rahim polipleri gebeliği etkiler mi?

Polipler, gebe kalmada güçlük yaşayan kadınlarda genel topluma göre daha sık saptanır. Rahim boşluğunda yer kaplamaları, rahim iç tabakasında yerel iltihabi değişikliklere yol açmaları ve embriyonun tutunması için gereken ortamı bozabilmeleri nedeniyle doğurganlığı olumsuz etkileyebilecekleri düşünülmektedir. Buna karşın polibi olduğu hâlde kendiliğinden gebe kalan kadınlar da vardır.

Gebelik isteyen ve polip saptanan kadınlarda, aşılama (IUI) veya tüp bebek tedavisi öncesinde polipin histeroskopi ile çıkarılması sıklıkla değerlendirilir. Aşılama öncesinde polip çıkarılmasının gebelik oranlarını artırdığını gösteren randomize bir çalışma bulunmaktadır; tüp bebek öncesine ilişkin kanıtlar ise daha sınırlıdır. Karar; polipin boyutu ve yerleşimi, kadının yaşı, önceki tedavi denemeleri ve planlanan tedavi yöntemi birlikte ele alınarak kişiye özel verilir. Tüp bebek tedavisi sırasında küçük bir polip fark edilirse, embriyoların dondurulması ve transferin polip alındıktan sonra yapılması seçenekler arasındadır.

Rahim polipi tedavisi

Tedavi kararı; yakınmalar, menopoz durumu, polipin boyutu ve sayısı, kanser açısından risk etkenleri ve gebelik isteği birlikte değerlendirilerek verilir.

İzlem

Menopoz öncesindeki, yakınması olmayan ve küçük (yaklaşık 10 mm'nin altında) polipi bulunan kadınlarda izlem makul bir seçenektir. Bu boyuttaki poliplerin bir kısmı, çalışmalarda yaklaşık dörtte birine varan oranda, kendiliğinden kaybolabilmektedir. İzlem kararı verildiğinde kontrol ultrasonları planlanır; kanama, gebelik isteği veya polipte büyüme olursa tedavi yeniden değerlendirilir.

Histeroskopik polipektomi

Tedavi gerektiğinde standart yöntem, polipin histeroskopi ile görülerek çıkarılmasıdır. Rahim ağzından ilerletilen ince bir kamera ve ona bağlı küçük cerrahi aletlerle polip tabanından çıkarılır; karında kesi yapılmaz. Küçük polipler çoğu zaman ofis ortamında lokal anestezi ile ya da anestezi uygulanmadan, daha büyük veya çok sayıdaki polipler ise kısa süreli anestezi altında ameliyathane koşullarında alınabilir. İşlem genellikle günübirlik yapılır.

Histeroskopik polipektominin komplikasyon riski düşüktür. Nadiren enfeksiyon, kanama, rahim duvarının delinmesi (perforasyon) veya işlem sırasında kullanılan sıvıyla ilişkili sorunlar görülebilir. İşlem öncesinde beklenen yararlar ve olası riskler ayrıntılı olarak konuşulur.

Servikal polipin alınması

Rahim ağzından dışarı uzanan küçük polipler çoğu zaman muayene sırasında, özel bir pens yardımıyla tabanından döndürülerek çıkarılabilir. İşlem kısa sürer ve genellikle anestezi gerektirmez. Kanalın yukarısında yerleşen veya geniş tabanlı polipler için histeroskopi gerekebilir.

İlaç tedavisinin yeri

Hormonal ilaçlar bazı durumlarda kanamayı azaltabilir, ancak var olan polipi kalıcı olarak ortadan kaldırmaz. Tamoksifen kullanan kadınlarda yeni polip gelişimini azaltmak amacıyla hormon salgılayan rahim içi araç (hormonlu spiral) değerlendirilebilir; bu karar onkoloji hekimiyle birlikte verilir.

Polip alındıktan sonra iyileşme süreci

Histeroskopik polipektomiden sonra birkaç gün süren hafif kasık ağrısı ve lekelenme şeklinde kanama olağandır; basit ağrı kesiciler genellikle yeterlidir. Çoğu kadın ertesi gün günlük yaşamına dönebilir. Enfeksiyon riskini azaltmak için kanama sürdüğü sürece cinsel ilişki, tampon kullanımı, havuz ve küvet banyosundan kaçınılması önerilebilir. Ateş, kötü kokulu akıntı, giderek artan kasık ağrısı veya yoğun kanama olursa hekime başvurulmalıdır.

Patoloji sonucu genellikle birkaç gün ile iki hafta içinde çıkar ve kontrol muayenesinde değerlendirilir. Gebelik isteyen kadınlarda gebelik denemesine ya da planlanan tedaviye ne zaman başlanacağı hekimle birlikte belirlenir; çoğu durumda uzun bir bekleme süresi gerekmez.

Rahim polipleri tekrarlar mı?

Tabanından tam olarak çıkarılan polipin aynı yerde yeniden oluşması seyrektir. Ancak rahim iç tabakasının başka bir bölgesinde zaman içinde yeni polip gelişebilir. Bildirilen tekrar oranları çalışmalara göre geniş bir aralıkta değişir; çok sayıda polipi olanlarda, tamoksifen kullananlarda ve östrojen etkisinin sürdüğü durumlarda daha yüksektir. Yeniden kanama yakınması olursa değerlendirme tekrarlanır.

Ne zaman hekime başvurulmalı?

• İki adet arasında lekelenme veya kanama oluyorsa
• Adet kanamalarınız belirgin biçimde yoğunlaştıysa veya uzadıysa
• Cinsel ilişki sonrasında kanama oluyorsa
• Menopozdan sonra herhangi bir miktarda kanama veya lekelenme olduysa
• Tamoksifen kullanıyor ve beklenmeyen bir kanama yaşıyorsanız
• 35 yaşın altında bir yıl, 35 yaş ve üzerinde altı ay düzenli ilişkiye rağmen gebelik oluşmadıysa

Sıkça Sorulan Sorular

Bu sitedeki bilgiler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekime başvurunuz.

İlgili sayfalar