Uzun etkili geri dönüşümlü yöntemler
- Bakırlı spiral (RİA): Hormon içermez, 5-10 yıl etkilidir. Adet kanamasını bir miktar artırabilir.
- Hormonlu spiral: Rahim içine az miktarda progesteron salar; 3-8 yıl etkilidir. Adet kanamasını belirgin olarak azaltır, yoğun adet kanaması tedavisinde de kullanılır.
- Deri altı implant: Kol derisinin altına yerleştirilen çubuk; 3 yıl etkilidir ve emzirme döneminde kullanılabilir. Düzensiz kanama en sık yan etkisidir. Prof. Dr. İkbal Kaygusuz'un da yer aldığı bir çalışmada, implantın emzirme dönemindeki uyum ve yan etkileri incelenmiştir.
Bu yöntemlerde unutma riski olmadığından gerçek kullanımda etkinlikleri en yüksektir.
Hormonal yöntemler
- Kombine hap, bant ve halka: Östrojen ve progesteron içerir. Adetleri düzenler, adet ağrısını ve sivilceyi azaltabilir. Migren (auralı), 35 yaş üstü sigara kullanımı, pıhtılaşma öyküsü gibi durumlarda kullanılmaz.
- Yalnızca progesteron içeren hap: Östrojen kullanamayan ve emziren kadınlar için uygundur.
- İğne: 1 veya 3 ayda bir yapılır.
Bariyer yöntemleri
Kondom, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan da koruyan tek yöntemdir. Doğru ve düzenli kullanım gerektirir; tek başına kullanıldığında etkinliği uzun etkili yöntemlerden düşüktür.
Acil kontrasepsiyon
Korunmasız ilişki sonrasında, ne kadar erken kullanılırsa o kadar etkili olan acil kontrasepsiyon hapları veya ilk 5 gün içinde takılan bakırlı spiral seçenekleri vardır. Düzenli bir yöntem yerine kullanılmamalıdır.
Kalıcı yöntemler
Kadında tüplerin bağlanması veya çıkarılması, erkekte vazektomi kalıcı yöntemlerdir. Geri dönüşü zor olduğu için ayrıntılı danışmanlık sonrasında karar verilir.
Yöntem bırakıldıktan sonra gebelik
Spiral, implant ve haplar bırakıldıktan sonra doğurganlık genellikle hızla geri döner. İğne yönteminde bu süre birkaç ay uzayabilir. Gebelik planlayan kadınlara, yöntemi bırakırken folik asit başlaması önerilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Doğum kontrol hapı kısırlık yapar mı?
Hiç doğum yapmamış kadınlara spiral takılabilir mi?
Kaynaklar
- World Health Organization. Medical eligibility criteria for contraceptive use, 6th ed., 2025.
- Etonogestrel contraceptive implant (Implanon): analysis of patient compliance and adverse effects in the breastfeeding period. Journal of the Turkish German Gynecological Association, 2010.
Bu sitedeki bilgiler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekime başvurunuz.