Gail modeli nedir?
Gail modeli, ABD Ulusal Kanser Enstitüsü'nün (NCI) Meme Kanseri Risk Değerlendirme Aracı'nda (BCRAT) kullanılan ve kadının önümüzdeki 5 yıl içinde ve 90 yaşına kadar invaziv meme kanserine yakalanma olasılığını tahmin eden istatistiksel bir modeldir. İlk olarak 1989'da yayımlanmış, sonraki yıllarda güncellenmiştir. Bu araç, NCI'nin açık kaynaklı BCRA hesaplama paketindeki yöntemin aynısını kullanır.
Hangi bilgiler kullanılır?
- Yaş: Model 35-85 yaş arası kadınlar için geçerlidir.
- İlk adet yaşı: Erken adet görmek riski bir miktar artırır.
- İlk canlı doğum yaşı: İlk doğumun 30 yaşından sonra olması veya hiç doğum yapmamış olmak riski artırır.
- Birinci derece akrabalarda meme kanseri: Anne, kız kardeş veya kızda meme kanseri bulunması.
- Meme biyopsisi sayısı ve atipik hiperplazi: Biyopsi yapılmış olması ve biyopside atipik hiperplazi saptanması riski artırır.
Nasıl hesaplanır?
Önce bu bilgilerden 50 yaş öncesi ve sonrası için ayrı göreli risk hesaplanır. Göreli risk, ABD'deki kadınlarda yaş gruplarına göre gözlenen meme kanseri sıklığı (SEER verileri) ve meme kanseri dışındaki nedenlerle ölüm olasılığı ile birleştirilerek her yaş yılı için mutlak risk bulunur ve toplanır. Karşılaştırma için gösterilen "ortalama kadın" riski, aynı yaştaki ve risk etkeni bilinmeyen ortalama bir kadının modeldeki riskidir.
Sonuç nasıl yorumlanır?
- 5 yıllık risk: Önümüzdeki 5 yıl içinde meme kanseri gelişme olasılığı. ABD'de bu değerin %1,67 veya üzerinde olması "artmış risk" kabul edilir ve koruyucu ilaç tedavisi gibi seçeneklerin konuşulmasında ölçüt olarak kullanılır.
- Ömür boyu risk: 90 yaşına kadar meme kanseri gelişme olasılığı. Ortalama bir kadında yaklaşık %12 civarındadır; risk genellikle %20 ve üzerindeyse ek tarama yöntemleri gündeme gelebilir, ancak bu karar yalnızca bu modele göre verilmez.
Risk yüzdesinin düşük çıkması meme kanseri olmayacağı, yüksek çıkması ise kesinlikle olacağı anlamına gelmez. Sonuç, tarama ve takip planınızı hekiminizle konuşurken yardımcı bir bilgidir.
Sınırlamalar
- Model ABD'deki kadınların verileriyle geliştirilmiştir ve Türkiye'deki kadınlarda doğrulanmamıştır; ülkemizdeki gerçek risk farklı olabilir. Bu araç, NCI aracında "beyaz" kadınlar için kullanılan oranları esas alır.
- Daha önce meme kanseri, DCIS veya LCIS tanısı almış kadınlar, BRCA1/BRCA2 mutasyonu ya da başka kalıtsal kanser sendromu taşıyanlar ve 30 yaşından önce göğüse radyoterapi almış olanlar için uygun değildir; bu kişilerde risk olduğundan düşük hesaplanır.
- Babanın ailesindeki kanserler, ikinci derece akrabalar, akrabaların tanı yaşı, yumurtalık kanseri öyküsü ve meme yoğunluğu hesaba katılmaz. Ailesinde birden fazla meme veya yumurtalık kanseri olan kadınlarda genetik danışmanlık daha uygun olabilir.
Ne zaman hekime başvurmalı?
Memede ele gelen kitle, meme başından kanlı akıntı, meme başında içe çekilme, ciltte portakal kabuğu görünümü veya koltuk altında şişlik fark ederseniz risk sonucundan bağımsız olarak muayene olun. Ailesinde genç yaşta meme kanseri veya yumurtalık kanseri olan kadınların da hekimleriyle genetik değerlendirme seçeneğini konuşması önerilir. Bu araç bilgilendirme amaçlıdır; tarama ve takip planınıza hekiminiz karar verir.
Kaynaklar
- Gail MH, Brinton LA, Byar DP ve ark. Projecting individualized probabilities of developing breast cancer for white females who are being examined annually. J Natl Cancer Inst. 1989;81:1879-1886.
- Costantino JP, Gail MH, Pee D ve ark. Validation studies for models projecting the risk of invasive and total breast cancer incidence. J Natl Cancer Inst. 1999;91:1541-1548.
- National Cancer Institute. BCRA: Breast Cancer Risk Assessment R paketi, sürüm 2.1.2 (CRAN).