Gebelikte Aşı Takvimi: Hangi Aşılar, Hangi Haftada?

Gebelikte aşı neden önemlidir?

Gebelikte bağışıklık sisteminde ve solunum işlevlerinde meydana gelen değişiklikler nedeniyle grip ve COVID-19 gibi solunum yolu enfeksiyonları anne adayında daha ağır seyredebilir. Gebelikte yapılan bazı aşılar anneyi bu enfeksiyonlara karşı korurken, annede oluşan antikorların plasenta yoluyla bebeğe geçmesini de sağlar. Böylece bebek, kendi aşılarını olabileceği yaşa gelene kadar ilk aylarında boğmaca, grip ve RSV gibi enfeksiyonlara karşı bir ölçüde korunmuş olur.

Gebelikte önerilen aşılar inaktif, yani canlı mikrop içermeyen aşılardır ve bebeğe enfeksiyon bulaştırmaz. Hangi aşının ne zaman yapılacağı ulusal aşı takvimine, önceki aşı geçmişinize, mevsime ve kişisel risklerinize göre hekiminizle birlikte planlanır.

Gebelikte aşı takvimi: özet

Aşağıdaki liste genel bir çerçeve sunar. Türkiye'de uygulama T.C. Sağlık Bakanlığı Genişletilmiş Bağışıklama Programı'na göre yapılır. Uluslararası kılavuzlarla farklılık gösteren noktalar ayrıca belirtilmiştir.

Boğmaca, tetanoz ve difteri (Tdab, uluslararası adıyla Tdap / Td)

• Türkiye: 2 Nisan 2025'ten itibaren her gebelikte, gebeliğin 18-24. haftaları arasında bir doz Tdab (tetanoz, difteri, aselüler boğmaca) aşısı uygulanmaktadır.
• Önceki tetanoz aşılarınızın sayısına ve son dozun zamanına göre ek Td (tetanoz-difteri) dozu gerekebilir. Bu doz Tdab'dan en az 4 hafta sonra yapılır. Hiç aşılanmamış gebelerde, en az biri Tdab olmak üzere 4 hafta arayla iki doz önerilir.
• Koruyuculuk ikinci dozdan yaklaşık bir ay sonra yeterli düzeye ulaştığından aşı şemasının doğumdan en az bir ay önce tamamlanması gerekir.
• Uluslararası öneri: ABD'de CDC ve ACOG, her gebelikte 27-36. haftalar arasında, tercihen bu aralığın başında bir doz Tdab önermektedir.
• Aşılar genellikle aile sağlığı merkezlerinde uygulanır ve gebelik takip kaydınıza işlenir.

Grip (influenza) aşısı

• Grip mevsiminde (genellikle sonbahar ve kış aylarında) gebeliğin her döneminde, ilk üç ay dahil yapılabilir.
• Tek doz uygulanır ve her gebelikte tekrarlanır.
• Gebelikte yalnızca inaktif (enjeksiyonla yapılan) grip aşısı kullanılır. Burun spreyi şeklindeki canlı grip aşısı gebelikte uygulanmaz.
• Annenin aşılanması, 6 aylıktan küçük olduğu için grip aşısı yapılamayan bebeğin korunmasına da katkı sağlar.

COVID-19 aşısı

• Gebelik, COVID-19'un ağır seyretmesi açısından bir risk etkenidir.
• COVID-19 aşısı gebeliğin her döneminde yapılabilir. Güncel aşı önerileri mevsime ve ulusal duyurulara göre değişebilir.
• ACOG, sonbahar ve kış döneminde gebe olan veya gebe kalmayı planlayan kadınlara güncel COVID-19 aşısını önermektedir. Türkiye'deki güncel uygulamayı hekiminizle konuşabilirsiniz.

RSV aşısı

• RSV (respiratuvar sinsisyal virüs), bebeklerde bronşiolit ve zatürreye yol açabilen yaygın bir solunum yolu virüsüdür. Özellikle ilk 6 ayda ağır seyredebilir.
• Bazı ülkelerde gebelere tek doz anne RSV aşısı (RSVpreF) önerilmektedir. ABD'de gebeliğin 32-36. haftaları arasında, RSV mevsiminde uygulanır. Dünya Sağlık Örgütü ise 28. haftadan itibaren üçüncü trimesterde uygulanmasını önermektedir.
• Diğer bir seçenek, doğumdan sonra bebeğe uygulanan uzun etkili antikor (nirsevimab) uygulamasıdır. Çoğu bebek için bu iki yöntemden biri yeterlidir.
• Anne RSV aşısının Türkiye'deki ruhsat ve erişilebilirlik durumu değişkenlik gösterebilir; güncel durumu ve ulusal önerileri hekiminizle değerlendirmeniz önerilir.

Hepatit B aşısı

• Hepatit B'ye karşı bağışık olmayan ve risk taşıyan gebelere (örneğin eşinde veya ev içinde hepatit B taşıyıcılığı bulunan, sık kan ürünü alan ya da diyaliz tedavisi gören kadınlar) gebelik sırasında da uygulanabilir.
• Gebelik, hepatit B aşısı için bir engel değildir.
• Gebelikte hepatit B taraması rutin olarak yapılır. Anne taşıyıcı ise bebeğe doğumdan sonraki ilk saatler içinde hepatit B aşısı ve immünoglobulin uygulanır.

Gebelikte yapılmayan aşılar

Canlı (zayıflatılmış) virüs içeren aşılar, bebeğe geçme konusundaki kuramsal risk nedeniyle gebelikte uygulanmaz:

• Kızamık-kızamıkçık-kabakulak (KKK) aşısı
• Suçiçeği (varisella) aşısı
• Burun spreyi şeklindeki canlı grip aşısı
• Sarı humma gibi bazı seyahat aşıları; bu aşılar yalnızca kaçınılmaz bir seyahat ve yüksek hastalık riski varsa hekim değerlendirmesiyle düşünülür

Bu aşıların gebelik öncesinde yapılması ve aşıdan sonra en az bir ay gebelikten korunulması önerilir. Gebe olduğunu bilmeden bu aşılardan birini olan kadınlarda bebeğe zarar verildiğini gösteren bir kanıt yoktur ve bu durum tek başına gebeliğin sonlandırılması için bir gerekçe değildir. Yine de hekiminizi bilgilendirmeniz gerekir.

HPV aşısının gebelikte başlanması önerilmez; aşı serisi doğumdan sonraya ertelenir.

Gebelikten önce: bağışıklık kontrolü

• Kızamıkçık (rubella): Gebelikte, özellikle ilk üç ayda geçirilen kızamıkçık bebekte işitme kaybı, göz ve kalp anomalileriyle seyreden doğuştan kızamıkçık sendromuna yol açabilir. Bağışıklığı olmayan kadınlara gebelikten önce KKK aşısı yapılır.
• Suçiçeği: Suçiçeği geçirip geçirmediğini bilmeyen kadınlarda bağışıklık kan testiyle araştırılabilir. Bağışık olmayanlara 4-8 hafta arayla iki doz aşı uygulanır.
• Hepatit B ve tetanoz: Hepatit B bağışıklığı ve aşı kartınızdaki tetanoz dozları gözden geçirilir.
• Gebelikte bağışık olmadığı saptanan kadınlara KKK ve suçiçeği aşıları doğumdan sonra yapılır. Emzirmek bu aşılara engel değildir.

Rh negatif gebeler ve anti-D iğnesi

Anti-D immünoglobulin bir aşı değildir; ancak gebelikte yapılan iğneler arasında sık sorulduğu için burada ele alınmıştır. Kan grubu Rh negatif olan bir anne Rh pozitif bir bebek taşıyorsa ve bebeğin kan hücreleri annenin dolaşımına geçerse, anne bu hücrelere karşı antikor geliştirebilir. Buna Rh uyuşmazlığı denir. Oluşan antikorlar sonraki gebeliklerde bebeğin kan hücrelerini yıkarak kansızlık ve sarılığa yol açabilir. Anti-D iğnesi bu antikorların oluşmasını önlemeye yöneliktir.

• Rh negatif olan ve antikor testi (indirekt Coombs) negatif bulunan gebelere genellikle 28. hafta civarında anti-D immünoglobulin yapılır.
• Doğumdan sonra bebeğin kan grubu Rh pozitif çıkarsa ilk 72 saat içinde bir doz daha uygulanır.
• Gebelikte kanama, düşük, dış gebelik, amniyosentez gibi girişimler veya karına darbe durumlarında da ek doz gerekebilir.

Aşılar güvenli mi?

Gebelikte önerilen inaktif aşıların güvenliği geniş ölçekli çalışmalarla ve uzun süreli izlemle değerlendirilmiştir. Aşı yerinde ağrı, kızarıklık, hafif ateş ve halsizlik gibi geçici yan etkiler görülebilir. Ateş olursa parasetamol kullanılabilir. Aşı olmadan önce alerji öykünüzü ve daha önce aşılara verdiğiniz tepkileri sağlık çalışanına bildirmeniz önerilir.

Gebelikte önerilen aşılar gerektiğinde aynı gün de uygulanabilir. Planlama, gebelik haftanız ve aşı geçmişiniz göz önünde bulundurularak yapılır.

Kişisel değerlendirme

Kronik hastalığı olan, bağışıklığı baskılayan ilaç kullanan, tüp bebek tedavisiyle gebe kalan veya yurt dışı seyahati planlayan gebelerde aşı planı farklılık gösterebilir. Aşı kartınızı gebelik kontrollerinize getirmeniz ve yapılan her aşıyı gebelik takip kaydınıza işletmeniz, planlamanın doğru yapılmasını kolaylaştırır.

Sıkça Sorulan Sorular

Bu sitedeki bilgiler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekime başvurunuz.

İlgili sayfalar