Gebelik şekeri neden önemlidir?
Kontrol altında olmayan gebelik şekeri bebeğin aşırı büyümesine (makrozomi), doğumda omuz takılmasına, sezaryen oranında artışa, yenidoğanda kan şekeri düşüklüğüne ve annede preeklampsi riskine yol açabilir. Doğru tanı ve tedaviyle bu risklerin büyük bölümü azaltılabilir.
Risk faktörleri
- Fazla kilo veya obezite
- Birinci derece akrabalarda diyabet
- Önceki gebelikte gebelik şekeri veya 4 kilonun üzerinde bebek doğurma
- Polikistik over sendromu (PKOS)
- İleri anne yaşı
Tanı nasıl konur?
Ülkemizde gebelerin 24-28. haftalar arasında 75 gram şeker yükleme testiyle taranması önerilir. Açlık, birinci saat ve ikinci saat değerlerinden biri eşik değeri aşarsa tanı konur. Risk faktörü olan kadınlarda ilk muayenede de kan şekeri değerlendirilir.
Tedavi
- Beslenme: Karbonhidratların öğünlere dengeli dağıtılması, basit şekerlerin azaltılması, lif ve proteinden zengin beslenme.
- Fiziksel aktivite: Hekim onayıyla haftanın çoğu günü orta tempoda yürüyüş. Adımsayar (pedometre) ile izlenen düzenli egzersizin gebelik sonuçları ve annenin ruh sağlığı üzerindeki etkisi, Prof. Dr. İkbal Kaygusuz'un da yazarları arasında yer aldığı 2025 tarihli bir çalışmada incelenmiştir.
- Kan şekeri takibi: Evde açlık ve tokluk ölçümleri.
- İlaç: Hedef değerlere ulaşılamazsa insülin tedavisi başlanır.
Bilimsel çalışmalar
Prof. Dr. İkbal Kaygusuz, gebelik şekerinin biyolojik belirteçleri (pentraksin 3, visfatin, hepsidin, TAFI) ve gebelik şekeri öyküsü olan kadınlarda damar sağlığı üzerine uluslararası dergilerde yayımlanmış çok sayıda çalışmaya katkıda bulunmuştur.
Doğum ve sonrası
İyi kontrol edilen gebelik şekerinde normal doğum mümkündür. Doğumun zamanlaması bebeğin büyümesi ve şeker kontrolüne göre planlanır. Doğumdan sonra şeker genellikle normale döner; ancak ileride tip 2 diyabet riski arttığı için doğumdan 4-12 hafta sonra şeker yükleme testi tekrarlanmalı ve sonrasında düzenli takip yapılmalıdır. Emzirme hem anne hem bebek için bu riski azaltmaya yardımcı olur.
Sıkça Sorulan Sorular
Şeker yükleme testi bebeğe zarar verir mi?
Gebelik şekeri doğumdan sonra geçer mi?
Kaynaklar
- ACOG Practice Bulletin No. 190: Gestational Diabetes Mellitus. Obstet Gynecol, 2018.
- American Diabetes Association. Standards of Care in Diabetes: Management of Diabetes in Pregnancy, 2025.
- Effect of Regular Exercise Assessed by Pedometer on Pregnancy Outcomes and Maternal Mental Health. Iranian Journal of Public Health, 2025.
- Is There Any Relationship between Plasma Pentraxin 3 Levels and Gestational Diabetes Mellitus? Gynecologic and Obstetric Investigation, 2015.
- The association between serum asymmetric dimethyl arginine levels and a history of gestational diabetes among healthy women. Blood Coagulation & Fibrinolysis, 2012.
Bu sitedeki bilgiler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekime başvurunuz.
İlgili sayfalar
İlgili yazılar
PKOS ile Gebe Kalmak: Adım Adım Tedavi Yolu
PKOS'lu kadınların çoğu gebe kalabilir. Tedavi kademeli ilerler: önce kilo ve yaşam tarzı düzenlemesi, ardından letrozol ile yumurtlama tedavisi, yanı...
Gebelikte Hangi Hafta Hangi Test Yapılır? Pratik Takvim
Gebelikte temel test takvimi: 6-10. hafta ilk muayene ve kan testleri, 11-14. hafta ense kalınlığı ve ikili test, 15-20. hafta gerekirse üçlü/dörtlü t...
Gebelikte Beslenme: Ne Yemeli, Nelerden Kaçınmalı?
Gebelikte "iki kişilik" değil, iki kişi için nitelikli beslenmek gerekir. İlk üç ayda ek enerji ihtiyacı yok denecek kadar azdır; ikinci trimesterde g...